داشته‌ايم . مقريزى در كتاب خويش حاصل اين كوشش را به دست مىدهد و آن را آشكارا به جلو مىراند و هدف و وضع خويش را نسبت بدان روشن مىكند . مقريزى اين قسمت از افكار خود را در مقدمهء كتاب آورده و از آن پس كه انگيزه‌هاى مرسوم را - شايد براى دفاع از خويش و يا به پيروى از رسوم ادبى - ياد مىكند به توضيح ملاحظات و عواملى شخصى كه موجب تأليف كتاب شده مىپردازد و از خلال آن علاقهء شديد وى به مصر و دلبستگى به جاودانى كردن آثار آن نمودار مىشود . 56 آن قسمت از مقدمه 57 كه بر طبق معمول با استشهاد از قرآن و حديث پيمبر اشتغال به علم تاريخ و جغرافيا را توجيه مىكند تازگى ندارد . پس از ذكر عبارات معروف كه به نزد همهء مؤلّفان توانيم يافت ، مقريزى به اصل مطلب مىرسد و گويد : علم تاريخ از همهء علوم گرانقدرتر و به نزد خردمندان مهمتر و معتبرتر است كه شامل موعظه و بيم دادن به وسيلهء خبر دادن از رحلت ديگران از اين جهان به آخرت است و اطّلاع از مكارم اخلاق ، تا بدان اقتدا كنند ، و تعيين افعال بد ، كه اهل خرد از آن بپرهيزند . بدين جهت نفوس شريف بدان راغب و همّتهاى عالى بدان مايلند و بزرگان در آن تأليف بسيار كرده‌اند و در كتب خويش مطالب فراوان دربارهء آن آورده‌اند . و مصر كه مولد من و جولانگاه همگنان و انجمن كسان و آرامگاه عشيره و ياران و وطن بستگان خاص و عامّ من است ، عرصه‌اى است كه بالهاى مرا پرورانده و آشيانهء مقاصد من است كه جان به ياد آن راغب است . و از روزى كه علم آموختم و پروردگارم چندانم هوش و فهم داد ، به دانستن اخبار آن دل بسته‌ام و ديدار آثار آن را دوست دارم و پيوسته خواهم كه از رهروان دربارهء مردم آن بپرسم . و به سالهاى دراز از اين گونه نكته‌ها ثبت كرده‌ام كه در كمتر كتابى هست و ، به كميابى و تازگى ، در كمتر جايى توان يافت . ولى مرتّب و منظّم نيست . و پس خواستم كه از آن جمله ، اخبار آثار مصر را از اقوام سلف و قرون گذشته بيارم و بناها را كه در فسطاط هست و مرور ايام آن را ديگر كرده يا در كار ديگر كردن آن است و چيزى نمانده كه محو و نابود شود ، و قصرهاى معروف را كه به شهر قاهره هست با محلّتها و ناحيتها و بناهاى بديع بياورم ، و سرگذشت بزرگان و برجستگان بنيانگذار آن را بگويم ، و در خلال آن نكته‌هاى لطيف و حكمتهاى بديع بپراكنم ، بىتفصيل و اطناب يا اختصار مخلّ ، بلكه با اعتدال و ميانه روى ، و آن را كتاب المواعظ و الاعتبار فى ذكر الخطط و الآثار ناميدم . و اميدوارم كه ان شاء الله به نزد ملوك مرغوب باشد و مردم عامى و بازارى از آن برى نباشند ؛ عالم آن را عزيز دارد و مبتدى بدان دل بندد و عابد و زاهد از آن راضى باشد و اوباش رسوا از آن نفرت نكنند و مردم مرفّه و وقت گذران بدان سرگرم شوند و صاحبان